Yazan:Emre Karadeniz / GENEL / 0 Yorum

İlk Kez Drone Kullanacaklara Tavsiyeler

  1. Öncelikle SHGM Sistemine kendinizi ve cihazınızı kayıt ettirin

Bildiğiniz üzere her ülkede olduğu gibi Türkiye’de de insansız hava aracınızı yasa ve mevzuatları bilmeden çantadan çıkarıp uçurmak, bir takım cezaları ve sorumlulukları beraberinde getiriyor.  Eğer yeni bir cihaz aldıysanız ilk yapmanız gereken şey neler yapıp, neler yapamayacağınız konusunda SHGM talimatındaki önemli maddeleri Emka Drone olarak düzenledik.

  1. a) Devlet insansız hava araçları,
  2. b) Yalnızca kapalı alanlarda kullanılan İHA ve sistemleri,
  3. c) Yere veya herhangi bir platforma bağlı olan insansız balon ve benzeri sistemler,

ç) Azami kalkış ağırlığı 500 gr’dan daha az olan İHA’lar.

Sınıflandırma, İthal Teknik Uygunluk, Zorunlu Teçhizat, Uçuşa Elverişlilik ve Özel Uçuş İzni, Bakım ve Onarım

Azami kalkış ağırlıkları referans alınarak İHA’lar 4 ayrı sınıfa ayrılır:

  1. a) İHA0: Azami kalkış ağırlığı 500 gr (dâhil) – 4kg aralığında olan İHA’lar,
  2. b) İHA1: Azami kalkış ağırlığı 4 kg (dâhil) – 25 kg aralığında olan İHA’lar,
  3. c) İHA2: Azami kalkış ağırlığı 25 kg (dâhil) – 150 kg aralığında olan İHA’lar,

ç) İHA3: Azami kalkış ağırlığı 150 kg (dâhil) ve daha fazla olan İHA’lar.

AR-GE çalışmaları için üretilen İHA0 ve İHA1 kategori hava araçları Genel Müdürlük

tarafından oluşturulan internet tabanlı “Kayıt Sistemi”ne kayıt edilir. Bu tip test uçuşları için SHG Talimatında  belirlenmiş diğer gereklilikler aranmaz.

İthal teknik uygunluk

  • İHA ve sistemlerine ait teknik özellikleri içeren ürün kataloğu,
  • İHA ve sistemleri üretim yılı ve üretici ülke,
  • Marka, model, seri numarası bilgilerini içeren proforma fatura ve GTİP’e uygunluk durumu,
  • İHA2 sınıfındaki İHA için ithal teknik uygunluk yazısı düzenlenirken İHA1 sınıfı için istenen belgelere ek olarak aşağıdakiler aranır:
    • İthal edilen ülkenin yetkili otoritesi tarafından en çok 2 ay öncesinden tanzim edilmiş

İHA3 sınıfındaki İHA için ithal teknik uygunluk yazısı düzenlenirken İHA2İHA ve sistemlerin, başvurusu tarihi itibariyle en fazla 5 yıl önce üretilmiş olduğunu gösterir belge Kullanılabilecek faydalı yükler dâhil İHA ve sistemlerinde yer alan donanımları teknik bilgisi, eşdeğer bir doküman ya da Tahditli Tip Sertifikası veya Uçuşa Elverişlilik Sertifikası /Özel Uçuş İzni Belgesi. sınıfında istenen belgeler ile birlikte aşağıdakiler aranır: Sertifikası ve teknik veri listesi, İthal Uçuşa Elverişlilik Sertifikası veya eşdeğer bir doküman, Bağımsız bir belgelendirme kuruluşu tarafından yapılmış, İHA ve sistemlerinin imalatında kullanılan standartların testlerinin sonuçları.

Zorunlu Teçhizat

    • Ticari amaçla uçurulmak istenen İHA0 sınıfına dâhil olan İHA, en az İHA1 sınıfına
      • İHA2 sınıfındaki İHA’da, İHA1 sınıfı için gerekli teçhizatın yanı sıra aşağıdaki
        • İHA0 sınıfındaki İHA’nın teknik olarak ekipman, sistem ve faydalı yük bileşenleriyle donatılması İHA işleticisinin/sahibinin/pilotunun ya da imalatçısının seçimine bağlıdır.
        • İHA1 sınıfındaki İHA en az aşağıdaki teknik özelliklerle, ekipmanlarla ve sistem bileşenleriyle donatılmış olmalıdır:
        • Komuta ve kontrol veri bağının kesilmesi durumda acil durum iniş veya uçuş sonlandırma kabiliyeti
        • Çakar lamba,
        • İHA’da veya yer kontrol istasyonunda otomatik uçuş kayıt sistemi donanımlar ve karakteristikler olmalıdır:
        • Çakar lamba yerine aydınlatma lambaları,
        • Yedekli seyrüsefer sistemi veya yedekli uçuş kontrol sistemi ya da bilgisayarı
        • Yedekli komuta ve kontrol veri bağı,

Hava trafik ünitesi ile gerektiğinde haberleşmeyi sağlayacak uygun haberleşme sistemleri, ait teknik özelliklerle, ekipmanlarla ve sistem bileşenleriyle donatılmış olmalıdır.

Uçuşa elverişlilik ve özel uçuş izni belgesi

    1. a) İmalatçı/ithalatçı tarafından düzenlenen Uygunluk Beyanı eklerinde, İHA ve
      • İHA0 sınıfındaki İHA için Genel Müdürlük tarafından Tahditli Tip Sertifikası, Uçuşa Elverişlilik Sertifikası veya SHY-21 kapsamında Özel Uçuş İzni Belgesi düzenlenmez.
      • İHA1 sınıfındaki İHA için Genel Müdürlük tarafından Tahditli Tip Sertifikası, Uçuşa Elverişlilik Sertifikası ve Özel Uçuş İzni Belgesi düzenlenmemekle birlikte bu evrakların yerine Genel Müdürlük resmi internet sayfasında örnekleri verilen Emniyet ve Uygunluk Beyanları kabul edilmektedir. Emniyet Beyanının geçerli olabilmesi için aşağıdakiler yerine getirilir:

a) İmalatçı/ithalatçı tarafından düzenlenen Uygunluk Beyanı eklerinde, İHA ve sistemlerinin imalatında kullanılan standardlar belirtilir.

b) İHA ve sistemlerinin belirtilen teknik özelliklere, ekipmanlara ve sistem bileşenlerine çalışır halde sahip olduğu, bakımlarının uygun şekilde yerine getirildiği hususunda İHA pilotu tarafından Emniyet Beyanı yayınlanır ve bu beyan her yıl yenilenir.

c) İHA ve sistemlerinde kullanılacak frekanslar için, 05/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu kapsamında Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan gerekli kullanım izinleri İHA işleticisi/sahibi/pilotu tarafından alınır. Emniyet Beyanında, alınan frekans kullanım izninin tarihi, sayısı, tahsis edilen frekans bilgileri yer alır. İzin verilen frekansın kullanılması, her türlü girişime karşı gerekli tedbirlerin alınması İHA pilotu sorumluluğundadır. İHA ve sistemlerinde kullanılacak elektronik haberleşme cihazları Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından belirlenen teknik düzenlemelere uygun olur.

ç) Bakım onarımı yapan gerçek/tüzel kişinin ismi ve iletişim bilgileri de Emniyet Beyanında yer alır.

  • İHA3 sınıfındaki İHA için Genel Müdürlük tarafından Uçuşa Elverişlilik Sertifikası

düzenlenir ve her 3 yılda bir yenilenir.

  • Ticari amaçla uçurulmak istenen İHA’lardan İHA0 ve İHA1 sınıfında olanlar en az

İHA2 sınıfında istenen belgeleri sağlamak zorundadır ve yapılan değerlendirme sonucunda söz konusu İHA0 ve İHA1 sınıfı İHA’lara Özel Uçuş İzin belgesi düzenlenir.

Bakım ve onarım gereklilikleri

  • İHA ve sistemlerinin bakım ve onarımlarının, üreticilerin yayımladığı el kitaplarına göre yapılmasından İHA pilotu sorumludur.
  • İHA0 ve İHA1 sınıfındaki İHA’ların ve sistemlerinin bakım ve onarım faaliyetleri aşağıdaki prensiplere göre yürütülür:
  1. a) Bakım ve onarımla ilgili eğitimleri üreticiden veya yetkili temsilcisinden ya da bakım eğitim kuruluşlarından tamamlayarak sertifikalandırılan kişiler tarafından söz konusu İHA ve sistemlerinin bakım ve onarımları yapılır.
  2. b) Bakım ve onarım faaliyetlerinin, tamir ve modifikasyonların, tasarımcı ve/veya imalatçı tarafından belirlenen standartlara ve usullere, yayınlanan el kitaplarına göre yapılmasından İHA pilotu sorumludur.
  3. Bakım ve onarımda değiştirilen parça veya teçhizat, üreticinin stardartlarına göre belgelendirilir. Yenilenen parça veya teçhizatın satın alma evrakları İHA pilotu tarafından 3 yıl boyunca saklanır.

Özetle hobi için uçacaksanız : Yerleşim alanlarına 50m. izinsiz yaklaşmayın, cihazınızı göz hizasında takip edemeyeceğiniz mesafede kullanın, 120m. den daha fazla yukarıya çıkmayın ve gece uçmayın.

Ticari uçuşlar

Bildiğiniz üzere SHGM Kayıt sisteminin güncellenmesi ile tüm kayıtlar İHA-0 Bireysel ( Eski Kaydı Ticari olanlar İHA-0 Ticari ) olarak sistemde görülmektedir. Bir çok İHA Eğitim alan kişilerin ortak sorduğu soru da neden kayıtlarının ticari olarak görülmediğidir. SHGM yeni yazılımında eski kayıtları baz almakta, ticari olarak görülenlerin de yeniden kayıtlarını evraklarını ibraz ederek güncellemeleri gerekmektedir.

Ticari ile Bireysel Kayıt Arasındaki fark nedir ?

Bireysel kayıtlar hobi uçuşları ile tanımlanmış bir kayıt şeklidir. Yani yerleşim alanı dışında hobi amaçlı uçuyorsanız Bireysel kayıt ile uçacaksanız, ve uçuş yapacağınız bölgede herhangi bir valilik yasağı bulunmuyorsa rahatlıkla hobi amaçlı uçuşunuzu yapabilirsiniz. Fakat bir yerleşim alanı içerisinde uçuş yapıyorsanız bu bir ticari uçuştur. Ticari uçuş demek ücreti karşılığında yapılan uçuş değildir. Tamamen iş amaçlı yapılan uçuşlardır.

İş İçin Neden Ticari Kayıt Yapmalıyım ?

SHGM Yeni kayıt sisteminde gerekli prosedürlerin tamamlanarak uçuş izinlerinin resmi yolla alınabildiği ve Notam’da uçuş bilgilerinizin yer aldığı bir sistemi faaliyete geçirdi. Yani yerleşim alanlarında yapacağınız uçuş izinlerinde aşağıda da göreceğiniz üzere Bireysel Pilot Lisansında Sportif/Amatör linki açılırken sadece Ticari kayıtlarda yukardaki Pilot Lisansından Ticari seçerek Ticari Uçuş Amacı linki aktif olabilmektedir.

Ticari uçuşlarda uygulanacak birtakım cezalar vardır.

  1. Cihazınızı Tanıyın

Cihazınızı kayıt ettiniz ve artık uçabilirsiniz diye düşünmeyin. Öncelikle cihazınızı , tepkimelerini, güvenli uçuş için bazı bilgilerini öğrenmeniz lazım. Bunu satın aldığınız yerden veya Emka Drone’dan rahatlıkla sorup öğrenebilirsiniz. Fakat cihazınız nasıl GPS i bulur, sinyal gittiği zaman nasıl geri döner, menüden hangi ayarlar yapılması lazım, sensörler nasıl devreye girer, similatörü nasıl çalışır gibi bir çok bilgiyi öğrenmeden KESİNLİKLE UÇUŞ YAPMAYIN. Unutmayın ki önemli olan ilk kalkışta cihazınızın alıp başını gitmesi değil, bir canlıya zarar vermesi. Çünkü cihazınıza start verdiğiniz an tüm sorumluluk size aittir. Ben bilmiyordum, öğrenmedim, duymadım diyemezsiniz. Tıpkı bu ehliyetsiz bir şekilde trafiğe çıkıp kaza yapınca gelen kolluk kuvvetine “Aaaa bunun ehliyeti de mi varmış” demeye benzer.

  1. Pilinizi Kontrol Edin

Kutudan çıkardığınız bayat enerji ile ,heveslenerek kesinlikle cihazınızı uçurmayın. Öncelikle şarjda ışıkların otomatik sönmesini bekleyerek tam olarak full şarj yapın. Unutmayın 4 ışık yansa da cihazınıza takınca %100 gösteren pil durumunda son aşamadaki amper basılmadığı için cihaz havada Battery Error hatası ile karşılaşıp , ani güç kesilmesi ile düşüş yaşayabilirsiniz. Ayrıca 45 Derece üstü sıcaklıkta ve 0 (Sıfır) derece altında cihazınızı çalıştırmayın. Yeni güncelleme ile soğukta zaten belli sıcaklığa erişmeden motorlar start almamaktadır fakat yüksek sıcaklığa özellikle dikkat ediniz. Cihazınız %30 larda çağırıp, %20 lerde motoru durmuş olursa bu son derece sağlıklı bir kullanım şekli olacaktır. 20 şarjda bir cihazınızın şarjını ( Tamamen yerde 1m. yükseklikte sabit) %5 e kadar düşürüp, full şarj yaparsanız pilinizin ömrünü uzatacaktır. Uzun süre kullanmayacağınız cihazınızın şarjını %50 lerde bırakabilirsiniz.

  1. Pervaneleriniz tam takılı mı?

Yok artık diyebilirsiniz, ama bir çok kazadaki sebeplerden biri de pervanelerin taktıktan sonra kontrol edilmemesidir. Bu çok aldatıcı ama önemli bir faktördür.

  1. Mobil cihazınız görüntüyü sağlıklı bir şekilde destekliyor mu?

Eğer DJI ürünlerini kullanıyorsanız Android uygulamasında uyumlu cihaz modelleri web sitesinde açıkca belirtilmiştir. Fakat her zaman söylediğimiz şey görüntünün eş zamanlı ve sağlıklı bir şekilde size gelmesi. Bu sebepten de DJI sadece partneri İOS işletim sistemleri ile tam uyumlu çalışmakta. Ekrana gelen görüntünüz 1280×720 olduğu için burada kullanacağınız cihazlar İphone 6 ve üstü , İpad Mini 2,3,4 – İpad Air ve Air 2’dir. Diğer İpad Mini 1 ve İpad ürünleri ekran çözünürlüğünü desteklemediği için takılma, donma, kilitlenme ve donmaları yaşayacaksın Unutmayın nesnelere yaklaşırken size 3 saniye bile geç gelen görüntü kazalara sebebiyet verebilmektedir. DJI ürünlerinde bu neredeyse mecburi hale gelmiştir.

  1. Yazılımınız Güncel mi?

Her zaman sistem iyileştirmeleri , cihazınızın stabil ve sorunsuz uçuşunu sağlar. Bu sebepten kalkıştan önce cihazınızı güncellemeyi unutmayın

  1. IMU ve Compass Kalibrasyonunuzu Yaptınız mı?

Biraz teknik olacak ama her cihazı kaldıran, benim cihazım havada sabit kalmıyor, agresif davranıyor gibi şikayetler yapar bazen. IMU sizin cihazınızın tepkime ve komutlarını , Compass da GPS ile stabilitesini sağlar. Cihazınızı manyetik alanlardan uzak tutun ve Compass Error uyarısında cihazınıza start vermeyin. Bulunduğunuz bölgeden uzaklaşarak farklı bir alanda kalibre ederek start verin. Kalkış ve İniş için güvenli alanınız var mı? Cihazınızı GPS bulacak açık alanda motorlarını start verin ve kesinlikle GPS işaretini bulup aşağıdaki yazıyı görene kadar cihazınızı kaldırmayın.

  1. Hava koşullarını kontrol ettiniz mi? 

Saatte 30-40 Km/s gibi rüzgar hızları sağlıklı bir uçuş için verimli değildir. ÜStelik yerde hissettiğiniz rüzgar hızı ile havadaki koşullar tamamiyle farklıdır. Bu konuda telefonunuza indireceğiniz UAV Forecast programı ile uçuş için bir takım bilgileri izleyebilirsiniz. Bu uygulama, bulunduğunuz bölgede uçuşa uygun olup olmadığını size söyleyecektir. Rüzgarın hızı, yönü, yükseklikteki durumu, bulacağınız uydu sayınız, görüş alanı ve hatta yasaklı bölgeler gibi bir drone kullanıcısının kesinlikle telefonunda bulunması gereken ÜCRETSİZ bir yazılımdır.

  1. İlk uçuş önemli

DJI Go yazılımı ilk uçuşlar için Beginner Mode diye bir mod koymuş. Yani sizden hiç bir şekilde 30m. den fazla uzaklaşamayacağınız bir sınırlama. Her zaman ilk uçuşlarınızı bir şehir stadında yada boş bir arazide yapmanızı tavsiye ediyoruz. Komutları ancak bu şekilde öğrenebilirsiniz. Bizler sizlerin en sağlıklı bir şekilde , yasal mevzuatlara riayet ederek , sağlıklı bir şekilde cihazlarınızı uçurmanız Dileği ile.